Proteklog vikenda, od 22. do 24. maja 2026. godine, Biograd na Moru bio je domaćin jednog od najvažnijih regionalnih skupova iz oblasti gastroenterologije i imunologije – 3. kongresa Hrvatskog društva za mukoznu imunologiju i 2. kongresa Hrvatskog društva za hiperbaričnu medicinu.

Kongres je održan u organizaciji Hrvatskog društva za imunologiju sluznice i Hrvatskog društva za hiperbaričnu medicinu, uz podršku Akademije medicinskih znanosti Hrvatske i međunarodnih akademskih partnera, a okupio je veliki broj gastroenterologa, imunologa i istraživača ne samo iz regiona, već i iz Evrope i Kanade.

Tokom tri dana stručnjaci su diskutovali o najnovijim naučnim saznanjima iz oblasti inflamatornih bolesti creva, odnosu mikrobioma i imunog sistema, ulozi biološke terapije, kao i potencijalu novih terapijskih pristupa koji bi mogli promeniti način lečenja pacijenata u budućnosti.

Inflamatorne bolesti creva kao sistemske bolesti

Prvog dana kongresa, već u uvodnoj reči predsednika organizacionog odbora Duška Karduma i predsednika društva Marka Banića, jasno je istaknuta jedna od glavnih teza skupa: inflamatorna bolest creva odavno nije samo lokalni problem.

Naime, ulcerozni kolitis i Kronova bolest su kompleksna sistemska oboljenja koja mogu uticati na čitav organizam. Utiču, pre svega, na zglobove, jetru, kožu, bubrege, ali i na kardiovaskularni sistem. Zbog toga su u okviru sesije „Axis of intestinal microbiota with other organs and systems“, izlagači detaljno obradili veze između creva i jetre, zglobova, pluća i mozga.

 

Ove sesije su potvrdile ono što mi na IBD Akademiji godinama naglašavamo, a to je da lečenje IBD-a mora biti multidisciplinarno. Pacijent sa Kronovom bolešću nije samo „pacijent sa crevima“, već osoba kod koje upala može da se manifestuje na deset različitih načina.

Hiperbarična medicina – novi način razmišljanja o lečenju IBD-a?

Na prvi pogled, povezivanje hiperbarične medicine i inflamatornih bolesti creva deluje neobično. Međutim, stručna izlaganja prvog dana u sesiji „Today and Tomorrow of Hyperbaric Medicine“ otvorila su sasvim novu perspektivu.

Pokazalo se da hiperbarični kiseonik (HBOT) može pozitivno da utiče na zaceljivanje mukozne barijere, smanjenje oksidativnog stresa i modulaciju imunskog odgovora kod refraktornog ulceroznog kolitisa. Iako je reč o eksperimentalnim podacima, jasno je da će ova tema u narednim godinama dobijati sve veći prostor na kongresima širom sveta.

Posebnu pažnju privukla su međunarodna iskustva iz Kanade, gde su predstavljeni modeli rada privatnih i javnih hiperbaričnih centara, kao i standardi koji se primenjuju u svakodnevnoj kliničkoj praksi.

Govorilo se i o bezbednosnim procedurama, regulatornim okvirima i izazovima sa kojima se stručnjaci susreću u ovoj oblasti. Osvrt na to dali su dr. med, spec. medicine rada, Hrvoje Stipančević, dr. med. Zrinka Križan i dr. med. Antonia Perković u radu „Possible mechanisms of the beneficial effects of hyperbaric oxygen therapy in Inflammatory Bowel Disease“.

Savremena terapija IBD-a u centru pažnje

Drugi dan kongresa otvoren je sesijom posvećenom odnosu ishrane, mikrobiota, gasovitih jedinjenja i intestinalne barijere. Stručnjaci su govorili o tome koliko je funkcija crevne sluznice važna za očuvanje zdravlja celog organizma.

Tokom predavanja Prof. dr. sc. Marko Banić je naglasio da inflamatorne bolesti creva ne nastaju odjednom i kao posledica jednog uzroka. One su rezultat složene interakcije imunološkog sistema, genetike, mikrobiote, spoljašnjih faktora, funkcije intestinalne barijere. Samim tim su i prvi znaci često nevidljivi.

Dr. med. Biljana Knežević je u svom izlaganju „ušla u anatomiju“ problema ističući da čvrste veze (tight junctions) su patent zatvarač između ćelija. Kada one popuste, kroz pukotine ulaze bakterijski produkti koji pokreću sistemsku upalu.

Nešto drugačiju perspektivu doneo je dr. med. Josip Stojić. U svom predavanju, specijalista gastroenterologije predstavio je ulogu kiseonika i gasnih jedinjenja u očuvanju strukture i funkcije crevne barijere, dok je dr. med., spec. gastroenterolog Ida Tješić Drinković prikazala značaj prebiotika, probiotika i sinbiotika kao dodataka u IBD terapiji.

Veštačka inteligencija i medicina budućnosti

Zapaženo predavanje održano je i na temu upotrebe veštačke inteligencije u medicini. Tokom sesije „Artificial intelligence in medicine: A philosophical view“ Prof. dr. sc. Ivana Greguric govorila je o mogućnostima koje AI donosi gastroenterologiji, dijagnostici i analizi podataka, ali i o etičkim i filozofskim dilemama koje prate razvoj novih tehnologija.

Učesnici su se složili da će digitalizacija medicine imati značajnu ulogu u budućnosti, posebno kada je reč o praćenju pacijenata, analizi kliničkih podataka, ranijem otkrivanju bolesti i personalizaciji terapije.

Ciljevi antiinflamatorne terapije i uloga biološke terapije

Posebnu pažnju prisutnih privuklo je predavanje Doc. dr Srđana Markovića, koje je bilo posvećeno ciljevima antiinflamatorne terapije kod inflamatornih bolesti creva. Čuveni specijalista interne medicine i gastroenterolog u svom izlaganju doneo je osvrt na napredak u lečenju inflamatornih bolesti creva.

Anti-TNF lekovi (poput infliksimaba) ostaju zlatni standard, ali je dr Marković upozorio da čak 30-40% pacijenata nema odgovor. Zato su nove mete – IL-23, IL-17, integrini i JAK-STAT signalni put postale ključne.

Kako je dr Marković istakao u svom predavanju, biološki lekovi značajno su promenili prognozu pacijenata sa teškim oblicima bolesti i omogućili bolju kontrolu inflamacije nego ranije dostupne terapije. Upravo ova moderna terapija omogućava duže periode remisije, manji broj hospitalizacija, smanjenje potrebe za hirurškim intervencijama, kao i bolje svakodnevno funkcionisanje pacijenata.

„Cilj anti-inflamatorne terapije nije normalizacija kalprotektina. Cilj je normalizacija života pacijenta – bez bola, bez proliva, bez umora i bez straha od sledeće hospitalizacije.“, naglasio je Doc. dr Srđan Marković. Takođe, stavio je akcenat i na značaj individualnog pristupa svakom pacijentu, jer terapijski odgovor može u mnogome varirati od osobe do osobe.

Kongres u Biogradu pokazao je da region danas ima stručnjake koji aktivno prate svetske trendove u lečenju inflamatornih bolesti creva, ali i da je pred gastroenterologijom period velikih promena i novih mogućnosti za pacijente.