Povodom Svetskog dana inflamatornih bolesti creva, u GastroGlasno specijalu otvorena je jedna od najvažnijih tema u savremenoj gastroenterologiji – hirurško lečenje Kronove bolesti i ulceroznog kolitisa. O izazovima sa kojima se susreću pacijenti, ulozi hirurga u lečenju i značaju timskog rada razgovarali su prof. dr Vladimir Ćuk i prof. dr Njegica Jojić, stručnjaci sa dugogodišnjim iskustvom u lečenju inflamatornih bolesti creva.

Iako većina pacijenata najpre pomisli na lekove kada dobije dijagnozu Kronove bolesti ili ulceroznog kolitisa, postoje situacije u kojima hirurško lečenje postaje neophodno. Današnja hirurgija nije znak da je terapija bila neuspešna, već važan deo sveobuhvatnog lečenja koji pacijentima može omogućiti bolji kvalitet života, smanjenje komplikacija i nastavak uspešne medikamentne terapije.

Savremeno lečenje inflamatornih bolesti creva podrazumeva timski rad

Jedna od glavnih poruka razgovora jeste da se inflamatorne bolesti creva više ne leče izolovano. Savremeni pristup podrazumeva multidisciplinarni tim u kojem gastroenterolozi, hirurzi, radiolozi, patolozi, nutricionisti, medicinske sestre i drugi stručnjaci zajedno donose odluke o najboljem načinu lečenja svakog pojedinačnog pacijenta.

Gastroenterolog najčešće vodi pacijenta od postavljanja dijagnoze i određuje terapiju, dok hirurg postaje važan član tima onda kada bolest dovede do komplikacija ili kada medikamentno lečenje više ne može da obezbedi zadovoljavajuću kontrolu bolesti. Upravo zahvaljujući ovakvoj saradnji moguće je pravovremeno reagovati i sprečiti nastanak ozbiljnijih posledica.

Kada operacija postaje neophodna?

Jedno od najčešćih pitanja koje postavljaju pacijenti jeste da li će jednog dana morati na operaciju.

Odgovor zavisi od vrste bolesti, njene aktivnosti i razvoja komplikacija. Kod pojedinih pacijenata operacija nikada neće biti potrebna, dok će kod drugih predstavljati sastavni deo lečenja.

Kod Kronove bolesti hirurško lečenje najčešće dolazi u obzir kada nastanu komplikacije kao što su suženja creva (stenoze), fistule, apscesi ili perforacije. U ovim situacijama cilj operacije nije izlečenje bolesti, jer se Kronova bolest može ponovo javiti na drugom delu digestivnog trakta, već rešavanje komplikacije i omogućavanje nastavka kvalitetnog života.

Kod ulceroznog kolitisa situacija je drugačija. U određenim slučajevima, kada medikamentna terapija ne daje očekivane rezultate ili se razviju ozbiljne komplikacije, hirurško uklanjanje debelog creva može predstavljati trajno rešenje bolesti i omogućiti pacijentu normalan svakodnevni život.

Hirurgija nije poraz terapije

Prof. dr Vladimir Ćuk posebno ističe da pacijenti ne bi trebalo da doživljavaju operaciju kao neuspeh lečenja.

Naprotiv, savremena hirurgija predstavlja deo terapijskog plana koji ima jasno definisan cilj – rešavanje problema koji više nije moguće kontrolisati lekovima. Zahvaljujući napretku hirurških tehnika i boljoj postoperativnoj nezi, broj komplikacija je značajno smanjen, a oporavak pacijenata je brži nego ranije.

Danas se odluka o operaciji donosi pažljivo, uz konsultacije celog medicinskog tima, vodeći računa o opštem zdravstvenom stanju pacijenta, aktivnosti bolesti, dosadašnjem toku lečenja i očekivanim rezultatima.

Priprema pacijenta za operaciju

Uspešna operacija počinje mnogo pre ulaska u operacionu salu.

Pre donošenja odluke sprovodi se detaljna dijagnostika koja uključuje laboratorijske analize, endoskopske preglede i radiološke metode poput CT ili MR enterografije. Na osnovu svih prikupljenih podataka procenjuje se obim bolesti i planira najbezbedniji hirurški pristup.

Posebna pažnja posvećuje se nutritivnom statusu pacijenta, jer osobe sa inflamatornim bolestima creva često imaju deficit vitamina, minerala ili telesne mase. Dobra priprema organizma doprinosi bržem zarastanju rana i uspešnijem postoperativnom oporavku.

Pored fizičke pripreme, veoma je važna i psihološka podrška. Razgovor sa lekarima omogućava pacijentima da razumeju tok operacije, očekivani oporavak i sve ono što ih čeka nakon zahvata, čime se smanjuju strah i neizvesnost.

Kako izgleda oporavak nakon operacije?

Postoperativni oporavak predstavlja važan deo ukupnog lečenja.

Zahvaljujući savremenim hirurškim tehnikama i unapređenim protokolima, pacijenti danas mnogo ranije ustaju iz kreveta, brže započinju ishranu i u kraćem roku se vraćaju svakodnevnim aktivnostima.

Međutim, oporavak ne podrazumeva samo zarastanje operativne rane. Nakon operacije neophodno je nastaviti redovne kontrole kod gastroenterologa, pratiti aktivnost bolesti i po potrebi nastaviti medikamentnu terapiju kako bi se smanjio rizik od ponovne pojave zapaljenja.

Pacijent ostaje aktivan član svog medicinskog tima i nakon operacije, jer upravo kontinuirano praćenje predstavlja osnov dugoročnog uspeha lečenja.

Značaj saradnje gastroenterologa i hirurga

Tokom razgovora posebno je naglašeno da nijedan lekar ne donosi odluke samostalno.

Gastroenterolog najbolje poznaje tok bolesti, odgovor na terapiju i prethodne rezultate lečenja, dok hirurg procenjuje kada operativni zahvat može doneti najveću korist uz najmanji rizik. Zajedničkim donošenjem odluka postižu se najbolji rezultati za pacijenta.

Pored njih, važnu ulogu imaju radiolozi koji precizno određuju proširenost bolesti, patolozi koji potvrđuju dijagnozu i analiziraju odstranjeno tkivo, kao i medicinske sestre koje svakodnevno pružaju podršku tokom lečenja.

Takav multidisciplinarni pristup danas predstavlja zlatni standard u lečenju inflamatornih bolesti creva.

Život nakon operacije

Jedan od najvećih strahova pacijenata jeste kako će izgledati život posle operacije.

Savremena iskustva pokazuju da veliki broj pacijenata nakon uspešno izvedenog zahvata ponovo uspostavlja normalne životne aktivnosti. Mnogi se vraćaju poslu, sportu, putovanjima i svakodnevnim obavezama koje su im pre operacije bile otežane zbog učestalih simptoma bolesti.

Naravno, redovne kontrole ostaju sastavni deo života, ali cilj lečenja nije samo uklanjanje komplikacija već omogućavanje što kvalitetnijeg, aktivnijeg i ispunjenijeg života.

Podrška pacijentu jednako je važna kao i terapija

Kronova bolest i ulcerozni kolitis nisu samo medicinski izazov. To su hronične bolesti koje utiču na svakodnevno funkcionisanje, profesionalni život, porodične odnose i psihološko stanje pacijenta.

Zbog toga podrška porodice, medicinskog tima i udruženja pacijenata ima izuzetno važnu ulogu. Otvoren razgovor, razmena iskustava i pravovremene informacije pomažu pacijentima da lakše prihvate dijagnozu i aktivno učestvuju u svom lečenju.

Sve više stručnjaka ističe da uspeh terapije ne zavisi isključivo od lekova ili operacije, već i od poverenja koje postoji između pacijenta i lekara.

Poruka GastroGlasno specijala

Razgovor prof. dr Vladimira Ćuka i prof. dr Njegice Jojić još jednom potvrđuje da je lečenje inflamatornih bolesti creva danas značajno napredovalo. Zahvaljujući savremenim terapijama, pravovremenoj dijagnostici i multidisciplinarnom pristupu, veliki broj pacijenata može da vodi kvalitetan i ispunjen život.

Kada operacija postane neophodna, ona ne predstavlja kraj mogućnosti lečenja, već često početak novog perioda u kojem se rešavaju komplikacije, smanjuju simptomi i otvara prostor za nastavak uspešne terapije.

Najvažnija poruka ovog GastroGlasno specijala jeste da nijedan pacijent nije sam u svojoj borbi. Zajednički rad gastroenterologa, hirurga i čitavog medicinskog tima omogućava donošenje najboljih odluka i pruža pacijentima ono što je najvažnije – nadu, sigurnost i mogućnost da, uprkos hroničnoj bolesti, nastave da žive kvalitetno i aktivno.

Pogledajte celu epizodu na našem YouTube kanalu: